Ontstaan schaarste
De schaarste kan ontstaan door beperkte beschikbaarheid van natuurlijke hulpbronnen of ruimte, zoals strandpaviljoens, grondwater of warmte/koude bronnen of door beperking van technische mogelijkheden, zoals radiofrequenties.
Het kan ook voorkomen dat de overheid een maximum aantal uit te geven rechten vaststelt. Dat heet beleidsmatige schaarste. De schaarste van rechten wordt in dat geval gecreëerd door beleidsbeslissingen of regelgeving, in plaats van door natuurlijke of technische beperkingen. Dit betekent dat de overheid of een andere regelgevende instantie bewust een limiet stelt aan het aantal beschikbare rechten of vergunningen om bepaalde doelen te bereiken, zoals het reguleren van een markt, het beschermen van het milieu, of het waarborgen van eerlijke concurrentie.
In de praktijk komen vaak mengvormen tussen fysieke schaarste en beleidsmatige schaarste voor. Daarmee is niet gezegd dat deze mengvormen de toets aan het recht kunnen doorstaan.
Beperkingen in aantal uit te geven rechten die voortkomen uit een Omgevingsplan leiden niet tot de conclusie dat deze schaars zijn. Deze kunnen dus worden uitgegeven zonder te voldoen aan de hiervoor beschreven eisen.
Gevolg schaarste
Het gevolg van de vaststelling dat een recht schaars is, is ingrijpend. Kort gezegd komt daarmee het verdelingsvraagstuk tot leven. Dit wordt aangedreven door het gelijkheidsbeginsel. Potentiële gegadigden dienen gelijke kansen krijgen om dit schaarse recht te verkrijgen. Dit betekent dat voorafgaand aan afgifte van een dergelijk recht een voldoende mate van openbaarheid dient te worden gegeven om eventuele gegadigden in de gelegenheid te stellen hun interesse kenbaar te maken. Daarbij dient duidelijk te worden gemaakt volgens welke regels de verdeling of toedeling van het recht zal plaatsvinden, zodat de gegadigden zich daarop kunnen voorbereiden. De rechten mogen niet voor onbepaalde tijd worden uitgegeven.
Schaars recht
Het korte antwoord is dus dat daarvan sprake is als de som van de vraag naar een door de overheid uit te geven recht het aanbod ervan overstijgt. Het lange antwoord is in dit kader niet te geven want te afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het geval. Schaarste kan verborgen zitten tussen de (beleids)regels en kan daaruit alleen worden afgeleid. De advocaten van Wieringa Advocaten zijn bedreven in het detecteren van schaarse rechten.